Bir otomasyon çözümünün gerçek testi, ilk kurulduğu tesiste değil; ikinci tesiste ortaya çıkar. All Alçı’nın Gölbaşı tesisinde devreye aldığımız silo izleme sistemi sahada karşılığını verdikten sonra, aynı yaklaşım Batman tesisi için yeniden ele alındı.
Bu kez amaç çalışan bir projeyi kopyalamak değil; ondan öğrenilenleri damıtarak daha hızlı devreye alınabilen, daha keskin bir sürüme dönüştürmekti. Aykome Mühendislik olarak Batman tesisi için kurduğumuz sistem, 8 silonun tamamını tek bir kontrol ekranında, üç boyutlu görselleştirme ve dolum emniyetiyle birlikte topluyor.
3B izleme – sahayı okumak değil, görmek
Siloların ekranda üç boyutlu modellenmesi, bu projede de tasarımın merkezine kondu:
- Her silo, gerçek formuyla ekranda modellendi.
- Doluluk seviyesi silonun içinde hacimsel olarak yükselip alçalıyor; operatör sayı yorumlamıyor, doluluğu doğrudan görüyor.
- Kritik seviyeye yaklaşan silo, renk kodlarıyla 3B model üzerinde anında öne çıkıyor.
Tek sayfada toplanan 8 silo, 3B görselleştirmeyle birlikte sahanın tamamının bir bakışta okunabildiği bir kontrol panosuna dönüştü. Ekran başına yeni geçen bir operatörün durumu kavraması saniyeler sürüyor; eğitim yükü belirgin biçimde azalıyor.
Silobas emniyet sistemi – aşırı dolum artık mümkün değil
Silo dolumunda en pahalı hata aşırı dolumdur: taşan ürün, kirlenen saha, riske giren operatör. Bu projede taşma, bir uyarı konusu olmaktan çıkarılıp fiziksel bir emniyet katmanına dönüştürüldü:
- Her silo için belirlenen dolum seviyesi tanımlandı.
- Silo bu seviyeye ulaştığında sistem devreye giriyor ve silobas operatörünün yükleme yapmasına izin vermiyor.
- Emniyet, operatörün dikkatine veya doğru anda karar vermesine bağlı değil; kararı sistemin kendisi uyguluyor.
Böylece ürün kaybı, saha kirliliği ve iş güvenliği riski kaynağında ortadan kalkıyor. Bu başlık, projeyi bir izleme uygulamasından koruma sistemine taşıyan noktadır.
Operatörün kendi belirlediği alarm eşikleri
Alarm limitleri yazılıma sabitlenmedi. Her silo için iki ayrı eşik, doğrudan ekrandan tanımlanabiliyor:
- Uyarı eşiği (cm): Seviye bu değerin altına indiğinde sarı ikaz devreye giriyor; sevkiyat planlaması için erken haber.
- Alarm eşiği (cm): Kritik sınır. Kırmızı ikaz ve korna devreye giriyor.
Her silonun kapasitesi, müşterisi ve tüketim hızı farklı olduğu için bu esneklik belirleyici oldu. Yoğun çalışan bir şantiyedeki silo için erken uyarı sınırı yüksek tutulurken, yavaş tüketen bir saha için daha düşük bir sınır tanımlanabiliyor. Eşik değiştirmek için mühendislik desteği ya da yazılım güncellemesi gerekmiyor; işletme kendi kararını kendi uyguluyor.
Silo kartı: konum, müşteri ve enerji tek yerde
Her silo, ekranda tüm operasyonel bağlamıyla birlikte görünüyor:
- Anlık doluluk seviyesi (cm ve %)
- Silonun sahadaki konumu / lokasyonu
- Müşteri / firma adı
- Yetkili kişi
- İletişim / telefon numarası
- Enerji var / yok durumu ve haberleşme sağlığı
Düşük seviyeli bir silo görüldüğünde aranacak kişi ve gidilecek saha aynı ekranda hazır. Bilgi ayrı bir Excel dosyasında ya da bir çalışanın hafızasında değil, sistemin içinde tutuluyor.
Enerji var/yok bilgisi – sessizliğin nedenini bilmek
Uzak sahalarda veri akmadığında asıl soru “silo boş mu, yoksa saha mı sessiz” sorusudur. Sistem, her silo için enerji var/yok bilgisini ayrı izliyor:
- Enerjisi kesilen silo ekranda ayrı bir durumla işaretleniyor.
- Enerji kesintisi ile haberleşme sorunu birbirinden ayırt ediliyor.
- Ekip, sahaya gitmeden önce sorunun ne olduğunu biliyor; gereksiz yol ortadan kalkıyor.
Üç kademeli alarm sistemi ve saha ikazı
- Yeşil: Seviye güvenli aralıkta.
- Sarı: Uyarı eşiği aşıldı; planlama zamanı.
- Kırmızı + korna: Alarm eşiği aşıldı; acil sevkiyat gerekiyor.
İkazlar hem merkezî ekranda hem de saha panosunda fiziksel lamba ve korna olarak çalışıyor. Kritik durumlar ilgili yetkililere otomatik olarak bildiriliyor; kimsenin ekrana bakmadığı saatlerde de sistem konuşmaya devam ediyor.
Raporlama – sevkiyatı planlanabilir kılmak
- Silo bazlı tüketim raporları: Hangi sahanın ne hızla tükettiği geçmiş veriyle ortaya konuyor.
- Teslimat geçmişi: Her siloya ne zaman ve hangi sıklıkla teslimat yapıldığı kayıt altında.
- Dönemsel karşılaştırma: Günlük ve aylık eğilimler üzerinden sevkiyat önceden kurgulanabiliyor.
- Saha sağlığı raporları: Enerji ve haberleşme kesintilerinin hangi sahada yoğunlaştığı görülebiliyor.
Raporlarla birlikte sevkiyat, gelen telefonlara tepki vermekten çıkıp önceden planlanan bir operasyona dönüşüyor.
Ekran üzerinde çevresel bilgi
SCADA kontrol ekranında, sunucu tarafında periyodik çalışan bir servis aracılığıyla güncel hava durumu bilgisi de yer alıyor. Sevkiyat kararları verilirken saha ve yol koşulları aynı ekrandan görülebiliyor; bu veri, ekran üzerinden dışarıya bağlantı açılmadan, güvenlik politikalarına uygun biçimde sunucu tarafında toplanıyor.
