Ankara Sanayi Odası

• 16 derin kuyu: Her kuyuda motor çalışma durumu, start/stop komutu ve oto‑manuel konum bilgisi izleniyor ve kumanda ediliyor.
• 5 terfi istasyonu: Depo seviyeleri radar seviye ölçerlerle santimetre hassasiyetinde okunuyor; motor grupları ve vana durumları (açık/kapalı/arıza) anlık olarak ekrana yansıyor.
• Uçtan uca şifreli bulut tabanlı SCADA: Saha ile merkez arasındaki tüm veri trafiği şifreli aktarılıyor; sisteme yetkili kullanıcılar internet üzerinden, ek yazılım kurulumu olmadan erişiyor.
• Modbus TCP haberleşme: Sahadaki tüm noktalar merkezî sunucuya Modbus TCP protokolüyle bağlandı; mevcut PLC altyapısı korunarak devreye alma süresi kısaltıldı.

Projenin teknik omurgasını, terfi istasyonlarının birbirinden bağımsız kutular olmaktan çıkarılıp eş zamanlı haberleşen bir zincire dönüştürülmesi oluşturuyor.

Her terfi istasyonu kendi depo doluluk oranını sürekli olarak sisteme bildiriyor; bu bilgi, bir üst terfi istasyonundaki motorların start ve stop kararını doğrudan belirliyor. Su, hedef deponun ihtiyacına göre basılıyor; dolu bir depoya boşuna basmak ya da boşalmakta olan bir depoyu geç fark etmek söz konusu olmuyor.

Motor seçimi ise eş yaşlandırmalı (dönüşümlü) çalışma mantığıyla yapılıyor. Aynı istasyondaki motorlar sırayla devreye alınarak çalışma saatleri dengeleniyor. Tek bir motorun yükü taşıyıp erken yıpranması önleniyor, bakım periyotları tüm ekipmana eşit dağılıyor ve yedeklilik korunuyor.

Sistem, operatörü otomasyonun dışında bırakmıyor. Her kuyu ve motor için manuel ya da otomatik çalışma modu, ekran üzerinden anında seçilebiliyor. Rutin işletme otomatik senaryolarla yürürken, bakım, test veya olağandışı durumlarda kontrol tek tıkla operatöre geçiyor.

Her depo için MIN, LOW, HIGH ve MAX olmak üzere dört ayrı seviye eşiği tanımlandı. Bu dört eşik, birbirinden farklı işletme senaryolarının aynı ekran üzerinden yürütülmesini sağlıyor:

• MIN: Kritik alt sınır; acil müdahale ve koruma senaryosu.
• LOW: Besleme başlatma sınırı; ilgili kuyular ve motorlar devreye alınıyor.
• HIGH: Besleme durdurma sınırı; gereksiz basma engelleniyor.
• MAX: Taşma koruma sınırı; üst kademe durduruluyor ve alarm üretiliyor.

Eşik değerleri yazılıma sabitlenmedi. Yetkili operatör, mevsime ve işletme ihtiyacına göre her istasyonun sınırlarını kendi ekranından değiştirebiliyor; senaryo değişikliği için mühendislik desteği veya yazılım güncellemesi gerekmiyor.

Uzak sahalarda bir SCADA sisteminin en büyük riski, internet ya da haberleşme kesintisinde kontrolün tamamen durmasıdır. Bu projede kesinti, baştan bir tasarım kriteri olarak ele alındı:

• Çift doğrulamalı senaryo yapısı: Kontrol senaryoları yalnızca bulut tarafında değil, hem saha PLC’lerinde hem de bulut tabanlı SCADA sisteminde çalışıyor. Bağlantı koptuğunda saha kendi mantığıyla çalışmaya devam ediyor; bağlantı geri geldiğinde iki taraf yeniden senkronize oluyor.
• Kazançlı anten uygulaması: Zayıf sinyal alınan noktalarda kazançlı antenler kullanılarak çekim kalitesi güçlendirildi, haberleşme kopmaları en aza indirildi.
• Haberleşme sağlığı izleme: Her sahanın bağlantı durumu ayrı izleniyor; veri akışı kesilen nokta ekranda anında ayırt ediliyor.

Sonuç, tek bir noktaya bağımlı olmayan, kesinti anında da güvenli tarafta kalan bir sistem.

Bir SCADA’nın değeri, kimsenin ekrana bakmadığı anlarda ortaya çıkar:

• Anlık arıza maili: Sahada hangi enstrüman arızalanırsa arızalansın, saat ve tarih fark etmeksizin arızanın oluştuğu anda, kullanıcının belirlediği e‑posta adreslerine otomatik arıza bildirimi gönderiliyor.
• Günlük durum maili: Her gün 09:00 ve 17:00’de tüm depo seviyelerini ve motor durumlarını içeren özet rapor, yetkili kişilerin e‑posta adreslerine iletiliyor. Gönderim saatleri operatörün isteğine göre değiştirilebiliyor.

Sistem yalnızca anlık durumu göstermekle kalmıyor; sahanın tamamını ölçülebilir ve raporlanabilir hale getiriyor. Operatör, her kuyu için teknik ve işletme bilgilerini tek ekrandan takip edebiliyor:

• Kuyu derinlik ve künye bilgileri: Her derin kuyunun derinliği, teknik özellikleri ve saha bilgileri sistem içinde kayıtlı tutuluyor; bilgi ayrı dosyalarda değil, kuyunun kendi kartında duruyor.
• Günlük kullanım raporu: Kuyu ve istasyon bazında günlük çekilen su miktarı ve motor çalışma süreleri raporlanıyor.
• Aylık kullanım raporu: Dönemsel tüketim, aylık karşılaştırmalı olarak alınabiliyor; sezon ve yıl bazlı eğilimler görülebiliyor.
• Tek tuşla saha kapasite raporu: Tüm sahanın toplam kapasite hesabı, ekrandaki tek bir işlemle otomatik olarak hesaplanıp raporlanıyor. Kuyu kuyu hesap yapmaya, tablo tutmaya gerek kalmıyor.

Hesaplama parametreleri sisteme sabitlenmedi. İstenildiği takdirde kapasite ve tüketim hesaplarına ait değerler müşteri tarafından manuel olarak da ayarlanabiliyor; işletmenin kendi kabullerine ve saha koşullarına göre raporlar yeniden şekillendirilebiliyor.

Bu raporlar sayesinde su yönetimi, günü kurtaran bir operasyon olmaktan çıkıp planlanabilir bir sürece dönüşüyor: hangi kuyunun ne kadar zorlandığı, hangi dönemde tüketimin arttığı ve sahanın gerçek kapasite sınırının nerede olduğu veriyle ortaya konuyor.

Ortak bir altyapıyı birden fazla ekip kullanıyorsa, kimin ne zaman ne yaptığı da sistemin bir parçası olmalıdır. Proje kapsamında esnek ve izlenebilir bir kullanıcı yapısı kuruldu:

• Sınırsız kullanıcı tanımlama: İşletme, ihtiyaç duyduğu kadar kullanıcı hesabı oluşturabiliyor; kullanıcı sayısı için bir üst sınır bulunmuyor.
• Eş zamanlı 5 kullanıcı erişimi: Sisteme aynı anda 5 kullanıcı eş zamanlı olarak giriş yapıp çalışabiliyor. Saha, kontrol merkezi ve yönetim aynı veriyi aynı anda görebiliyor.
• Harici raporlama ile erişim takibi: Ayrı bir raporlama sistemi üzerinden, sisteme kimin, hangi tarihte ve hangi saatte giriş yaptığı görüntülenebiliyor. Yapılan işlemler kişi bazında izlenebilir hale geliyor.

Bu yapı, hem yetki karmaşasını hem de “bu değişikliği kim yaptı” tartışmalarını ortadan kaldırıyor; işletme için denetlenebilir bir kullanım geçmişi oluşturuyor.