Uzaktan izleme projelerinin çoğu, sahada hazır bir ağ altyapısı bulunduğu varsayımıyla kurgulanır. Gerçek sahalar ise çoğu zaman bu varsayıma uymaz: kuyu, tesis ağının dışında bir noktadadır, kablo çekmek maliyetli ya da imkânsızdır, elde yalnızca bir pano ve içindeki PLC vardır.
Aykome Mühendislik olarak Ford Otosan için gerçekleştirdiğimiz projede durum tam olarak buydu. Sahada tek bir derin kuyu ve bu kuyuya ait pano dışında bir altyapı bulunmuyordu; Ethernet ve TCP bağlantısı mevcut değildi. Buna rağmen kuyu, tesisin geri kalanından bağımsız olarak, uçtan uca şifreli bulut tabanlı SCADA sistemimiz üzerinden tam kapsamlı izlenebilir ve raporlanabilir hale getirildi.
Saha mimarisi ve haberleşme
- S7‑1200 PLC: Kuyu panosundaki Siemens S7‑1200 PLC, sahadaki tüm ölçüm ve kumanda noktalarının toplandığı merkez olarak kullanıldı.
- GSM üzerinden haberleşme: Ethernet altyapısı bulunmadığı için saha ile bulut arasındaki veri aktarımı GSM hattı üzerinden sağlandı. Kablo çekmeye, tesis ağına müdahale etmeye ya da ek altyapı yatırımına gerek kalmadı.
- Uçtan uca şifreli veri aktarımı: Saha ile merkez arasındaki tüm trafik şifreli olarak taşınıyor; yetkili kullanıcılar sisteme internet üzerinden, ek yazılım kurulumu olmadan erişiyor.
- Sinyal kalitesinin güçlendirilmesi: Haberleşme sürekliliği için sahanın sinyal koşullarına uygun anten çözümü uygulandı; bağlantı kalitesi sistem içinden sürekli izleniyor.
Bu mimari sayesinde proje, tesis ağından tamamen bağımsız, kendi başına ayakta duran bir izleme adası olarak çalışıyor.
Kuyu izleme ve kontrol
Tek kuyulu bir saha olması, izlemenin sadeleşmesi anlamına gelmiyor; aksine, o tek noktanın kesintisiz çalışması daha kritik hale geliyor. Sistem kapsamında:
- Seviye takibi ve dört kademeli alarm eşiği: Seviye ölçümü üzerinden MIN, LOW, HIGH ve MAX olmak üzere dört ayrı eşik tanımlandı. Bu eşikler hem koruma hem de otomatik çalıştırma/durdurma senaryolarını tek ekran üzerinden yönetiyor. Eşik değerleri yazılıma sabitlenmedi; yetkili operatör sınırları kendi ekranından değiştirebiliyor.
- Kuyu künye bilgileri: Kuyunun derinliği ve teknik bilgileri sistem içinde kayıtlı tutuluyor; bilgi ayrı bir dosyada değil, kuyunun kendi kartında duruyor.
Kompanzasyon ve anlık elektriksel değerlerin izlenmesi
Projeyi klasik bir kuyu izleme uygulamasından ayıran başlık, kompanzasyon takibinin de sisteme dahil edilmesi oldu. Kompanzasyon panosu, arıza verdiğinde değil, verimini kaybetmeye başladığında fark edilmesi gereken bir sistemdir; bu da ancak sürekli ölçümle mümkündür.
Sistem üzerinden izlenen başlıklar:
- Anlık elektriksel değerler: Akım, gerilim ve güç değerleri gerçek zamanlı olarak ekrana yansıyor.
- Güç katsayısı (cos φ) takibi: Değerin hedef aralığın dışına çıkması durumunda uyarı üretiliyor.
- Aktif ve reaktif güç izleme: Reaktif tüketimin seyri sürekli takip ediliyor; reaktif ceza riski oluşmadan önce görülebiliyor.
- Kompanzasyon durumu: Panonun devrede olup olmadığı ve beklenen davranışı gösterip göstermediği izleniyor.
Böylece kompanzasyon, ay sonunda fatura üzerinden anlaşılan bir konu olmaktan çıkıp anlık olarak yönetilen bir parametre haline geliyor.
Çift doğrulamalı çalışma
GSM üzerinden çalışan bir sahada haberleşme kesintisi ihtimali baştan kabul edilmesi gereken bir gerçektir. Bu nedenle kontrol senaryoları yalnızca bulut tarafına bırakılmadı: senaryolar hem saha PLC’si üzerinde hem de bulut tabanlı SCADA sisteminde çalışıyor.
Bağlantı koptuğunda kuyu, PLC üzerindeki kendi mantığıyla çalışmaya devam ediyor; bağlantı geri geldiğinde iki taraf yeniden senkronize oluyor. İzleme kesilse bile işletme kesilmiyor.
Raporlama: günlük, aylık ve kapasite
Sistem, anlık durumu göstermenin ötesinde sahayı ölçülebilir kılıyor:
- Günlük kullanım raporu: Çekilen su miktarı ve motor çalışma süreleri gün bazında raporlanıyor.
- Aylık kullanım raporu: Dönemsel tüketim aylık karşılaştırmalı olarak alınabiliyor; eğilimler görülebiliyor.
- Kapasite raporu: Kuyu kapasite hesabı, ekrandaki tek bir işlemle otomatik olarak hesaplanıp raporlanıyor.
- Manuel ayarlanabilir parametreler: Hesaplama değerleri sisteme sabitlenmedi; istenildiği takdirde müşteri tarafından manuel olarak da ayarlanabiliyor.
- Elektriksel tüketim raporları: Kompanzasyon ve tüketim verileri geçmişe dönük olarak izlenebiliyor.
Kullanıcı yönetimi ve erişim kayıtları
- Sınırsız kullanıcı tanımlama: İhtiyaç duyulduğu kadar kullanıcı hesabı oluşturulabiliyor; kullanıcı sayısında üst sınır bulunmuyor.
- Eş zamanlı 5 kullanıcı erişimi: Sisteme aynı anda 5 kullanıcı eş zamanlı giriş yapıp çalışabiliyor.
- Harici raporlama ile erişim takibi: Ayrı bir raporlama sistemi üzerinden, sisteme kimin, hangi tarihte ve hangi saatte giriş yaptığı görüntülenebiliyor; kullanım denetlenebilir hale geliyor.
Arıza bildirimi ve günlük durum maili
- Anlık arıza maili: Sahada hangi enstrüman arızalanırsa arızalansın, saat ve tarih fark etmeksizin arızanın oluştuğu anda, kullanıcının belirlediği e‑posta adreslerine otomatik bildirim gönderiliyor.
- Günlük durum maili: Belirlenen saatlerde, kuyu ve kompanzasyon durumunu içeren özet rapor yetkili kişilerin e‑posta adreslerine iletiliyor. Gönderim saatleri operatörün isteğine göre değiştirilebiliyor.
