Katı ve Toz Malzemede Seviye Ölçümü: Dökme Yükte Hangi Sensör Çalışır?
Toz ve granül silosunda katı seviye sensörü seçimi: siloda stok için ultrasonik transmitter, dolu/boş alarmı için titreşimli çatal veya döner pedal; yoğunluk, basınç ve şartname maddeleri.
Abdullah Sarıkaya7 dk okuma
Bu yazıda
- Katı ve toz malzemede seviye ölçümünü sıvıdan ayıran ne?
- Siloda stok mu izlenecek, yalnız dolu ve boş alarmı mı?
- Silo tepesine ve cidara montaj nasıl yapılır?
- Alarm ve izleme tarafında neye bakılır?
- Ultrasonik transmitter ve seviye şalteri hangi koşulda yetmez?
- Benzer uygulamalar
- Sıkça sorulan sorular
- Katı seviye sensörü şartnameye nasıl yazılır?
Katı ve toz malzemede seviye ölçümünü sıvıdan ayıran ne?
- Yüzey düz değildir: yığılma açısı (angle of repose) yüzünden dolumda tepe, boşaltmada çukur oluşur, dik takılan transmitter bu eğik yüzeyden zayıf yankı alır.
- Toz kalkar: toz bulutu yankıyı zayıflatır.
- Malzeme hafif olabilir: hafif tozda şalter yığın yoğunluğuna göre seçilir.
Siloda stok mu izlenecek, yalnız dolu ve boş alarmı mı?
Siloda toz seviye sensörü olarak tavana ultrasonik transmitter, üste ondan bağımsız taşma şalteri, gerekirse alta boşalma şalteri kurulur.
Stoku katılar için ultrasonik seviye transmitterleri sürekli ölçer. Şebeke beslemesi (85…255 V AC) veya röle çıkışı gerekiyorsa ya da proses +60…+75 °C'deyse ECHOTREK – Katılar İçin Kompakt Ultrasonik Seviye Transmitteri seçilir. 4…20 mA + HART ve DC besleme yetiyorsa EASYTREK – Katılar İçin Ultrasonik Seviye Transmitteri kullanılır.
Dolu ve boş alarmını katı ve toz için seviye anahtarları arasındaki NIVELCO NIVOSWITCH – Katılar için Titreşimli Çatal Seviye Şalteri ve NIVELCO NIVOROTA – Döner Pedal Seviye Anahtarı verir.
| Özellik | EASYTREK katı | ECHOTREK katı | NIVOSWITCH katı | NIVOROTA |
|---|---|---|---|---|
| Ölçüm tipi / aralık | Sürekli, 0,6…60 m | Sürekli, 0,6…60 m | Nokta seviye (dolu/boş) | Nokta seviye (dolu/boş) |
| Algılama ilkesi / en düşük yığın yoğunluğu | Ultrasonik yankı, 5° dar ışın | Ultrasonik yankı, 5° dar ışın | Titreşimli çatal; en az 0,01 kg/dm³ | Döner pedal; en az 0,1 kg/dm³ (yön gösterici değer) |
| Proses sıcaklığı | −30…+60 °C | −30…+75 °C | −40…+130 °C | −20…+200 °C (yüksek sıcaklık versiyonu) |
| Proses basıncı | 0,7…1,1 bar mutlak (silo ile ortam arasında ±0,1 bar) | 0,7…1,1 bar mutlak | 40 bar'a kadar | En fazla 3 bar |
| Çıkış | 4…20 mA + HART® | 4…20 mA, HART®, röle | 1 veya 2 röle (SPDT), 2 telli AC veya DC, transistör (PNP, NPN) | Röle (SPDT), 250 V AC |
| Besleme | 11,4…40 V DC veya 11,4…28 V AC | 85…255 V AC; 11,4…40 V DC; 11,4…28 V AC | 20…255 V AC, 20…60 V DC | 24 V AC/DC, 120 V AC, 230 V AC |
| Montaj / proses bağlantısı | Silo çatısına flanşla, nişan alma kolu | Nişan alma koluyla eğik montaj | 1″, 1½″, 2″ veya flanş; 3 m'ye kadar sert çubuk uzatma | 1″, 1½″ dişli veya montaj plakası; 3 m'ye kadar çubuk veya kablo prob |
| Koruma sınıfı | IP65 | IP65 | IP67, IP68, IP65 (bağlantı tipine göre) | IP67 |
Katalog verisi, Ağustos 2026; Ekim 2026'da doğrulandı; yoğunluk ve basınç sınırları NIVELCO belgelerinden.
Tozlu siloda ultrasonik transmitter kaç metreye kadar güvenilir ölçer?
Yoğun tozda ultrasonik katı seviye sensörünün ölçebildiği mesafe, katalog değerinin yarısına inebilir (EASYTREK katılar için kurulum ve programlama kılavuzu, scd3404a0600p_03, Ekim 2026'da okundu).
Bu yüzden Aykome, transdüserin en büyük ölçüm mesafesini silo yüksekliğinin en az iki katı seçer: 20 m'lik siloya 30 m'lik değil, 60 m'lik transdüser. Radarla kıyas için tozlu ortamda radar mı ultrasonik mi karşılaştırması yazısına bakın.
Titreşimli çatal mı, döner pedal mı?
Hafif tozda (0,1 kg/dm³ altı) ve 3 bar'ı aşan siloda NIVOSWITCH, +130 °C'yi aşan proseste ve iri, topaklı malzemede NIVOROTA seçilir.
Titreşimli çatal seviye şalterinde malzeme çatalı örtünce titreşim değişir ya da durur (NIVOSWITCH titreşimli çatal broşürü, Ekim 2026'da okundu).
Genel şalter ölçütleri için seviye anahtarı seçerken bakılacak 7 kriter yazısını okuyun.
Silo tepesine ve cidara montaj nasıl yapılır?
Ultrasonik transmitter silo tepesinde dolum akışından uzağa, seviye şalteri alarm vereceği yüksekliğe takılır. Nişan EASYTREK kılavuzuna göre ayarlanır:
- Işın cidara değiyorsa sensörü eğin.
- Yükseklik/çap oranı 5'in altındaysa nişan alma kolunu taban merkezine doğrultun.
- Nişanı silo boşken ayarlayın, dolunca yeniden kontrol edin.
Şalterler cidara dişli bağlantıyla ya da tavandan çubuk uzatmayla takılır.
Ölü bölge ve cidar mesafesi ultrasonik seviye sensörünün ölü bölgesi ve montaj kuralları yazısında anlatılır.
Alarm ve izleme tarafında neye bakılır?
Önce dolum sırasındaki yankı kaybına bakın: transmitter son değeri tutar ya da dolum hızı parametresine göre "dolu" yönüne kayar. Operatör bunu "dolumda seviye donuyor" ya da "dolum bitmeden dolu alarmı geldi" diye tarif eder.
Taşma şalterini arıza emniyetli (fail-safe) moda alın. Toz patlama riski olan siloda dört cihazın da toz Ex (ATEX) versiyonunu seçin: NIVELCO belgelerinde şalterler Ex ta/tb IIIC, EASYTREK Ex ma ta IIIC işaretlidir.
Ultrasonik transmitter ve seviye şalteri hangi koşulda yetmez?
Basınçlı silo. Silo ile ortam arasındaki fark ±0,1 bar'ı aşıyorsa EASYTREK ve ECHOTREK katı seçilmez. 3 bar'ı aşan siloda nokta seviyede 40 bar'a kadar çalışan NIVOSWITCH kullanılır. Sürekli ölçümde MICROTREK – Mikrodalga Kılavuzlu Seviye Transmitteri −1…40 bar'da çalışır (katalog, Ağustos 2026), ancak temaslı probdur ve 24 m'yi aşan siloda yetmez.
+75 °C'yi aşan sıcak yük. NIVOROTA yüksek sıcaklık versiyonu ve MICROTREK +200 °C'ye, NIVOSWITCH +130 °C'ye çıkar.
Yapışkan malzeme. Yapışkan malzemede açılır üç kanatlı ve iki kanatlı esnek pedal kullanılmaz; bunun yerine düz ve kısa tek kanatlı pedal seçilir (NIVOROTA döner pedal broşürü, Ekim 2026'da okundu). Kalıcı yapışmada katalogdan NIVOCAP CK – Kapasitans Seviye Şalteri seçilir.
Benzer uygulamalar
All Alçı'da Aykome'nin devreye aldığı sistemde alçı silolarının doluluğunu temassız radar sensörler ölçer, düşük seviye alarmı ENDUCO uzaktan izleme ve SCADA ile izlenir.
Tesis ölçeğindeki kurulum için maden ve agrega tesislerinde silo ve stok izleme sayfasına bakın.
Sıkça sorulan sorular
Toz silosunda ultrasonik seviye sensörü neden "yankı yok" hatası verir?
Toz silosunda ultrasonik seviye sensörü yankı alamaz, çünkü dolumda toz ses enerjisini yutar. Kısa kayıpta çıkış son değeri tutar. Kayıp sürerse EASYTREK ve ECHOTREK'te çıkış programlanan arıza değerine (3,6 mA veya 22 mA) geçer ve Err2 görünür. Sensörü dolum noktasından uzağa alın, dolum hızı parametresini gerçek dolum hızından küçük girmeyin.
Titreşimli seviye sensörü un ve kül gibi hafif tozu algılar mı?
Yığın yoğunluğu çatalın sınırının üstündeyse algılar: NIVOSWITCH katı modeli 0,01 kg/dm³'e kadar çalışır. 0,5 kg/dm³'ün altındaki malzemede NIVOSWITCH'in yoğunluk seçimi düşük kademeye alınır. Bu ayarda çatal, malzemeden kurtulduktan sonra 3 s içinde sinyal verir (NIVOSWITCH broşürü, Ekim 2026'da okundu).
Döner pedal seviye anahtarı hangi malzemede kullanılmaz?
Döner pedal seviye şalteri, yığın yoğunluğu 0,1 kg/dm³'ün altındaki hafif malzemede ve 3 bar'ı aşan siloda seçilmez. Yapışkan malzemede açılır ve esnek pedal yerine kısa, düz tek kanatlı pedal takılır. Kalıcı yapışmada kapasitif şalter seçilir.
Pnömatik dolumlu siloda seviye sensörü nereye takılır?
Pnömatik dolumlu siloda ultrasonik seviye sensörü, dolum noktasından uzağa, akan malzemenin en yavaş olduğu yere takılır. Ex tip ünite pnömatik dolumun toz yoluna kurulmaz. Kubbe veya konik çatılı siloda sensör merkeze konmaz, nişan alma koluyla taban merkezine doğrultulur.
Boş silo alarmındaki seviye şalteri düşen malzemeden nasıl korunur?
Boş silo alarmı veren döner pedal seviye şalterinin üstüne koruma kalkanı konur. Kalkan en az 150 mm mesafeyle yerleştirilir (NIVOROTA broşürü, ekh7s21a0605b, Ekim 2026'da okundu). Kaya ve iri topak düşen siloda pedal şaftı esnek kaplinle bağlanır.
Katı seviye sensörü şartnameye nasıl yazılır?
Şartnamede katı seviye sensörü için marka değil, performans maddesi yazılır.
Şartnameye yazılacak teknik maddeler
- Silodaki stok seviyesi, katı ve toz malzeme için tasarlanmış temassız ultrasonik seviye transmitteriyle sürekli ölçülecek; toplam ışın açısı 5° veya daha dar olacaktır.
- Transmitterin en büyük ölçüm mesafesi silo yüksekliğini karşılayacak; yoğun tozlanan silolarda teklif edilen transdüserin nominal en büyük ölçüm mesafesi silo yüksekliğinin en az iki katı olacak ve teklifte model koduyla belirtilecektir.
- Transmitter çıkışı 4…20 mA + HART olacak; yankı kaybında akım çıkışı programlanabilir arıza değerine (3,6 mA veya 22 mA) geçecektir.
- Transmitter −30…+60 °C proses sıcaklığında ve 0,7…1,1 bar mutlak silo basıncında çalışacaktır.
- Dolu ve boş alarmı için nokta seviye şalteri kullanılacaktır. Şalter, ölçülen malzemenin idarece belirtilen en düşük yığın yoğunluğunda algılama yapacak (titreşimli çatal için bu değer 0,01 kg/dm³'e kadar iner) ve silonun idarece belirtilen en yüksek işletme basıncına dayanacaktır.
- Şalter röle (SPDT) çıkışlı olacak ve arıza emniyetli (fail-safe) çalışma modu seçilebilecektir.
- Koruma sınıfı transmitterde en az IP65, nokta seviye şalterinde en az IP67 olacaktır.
- Toz patlama riski olan alanda kullanılacak cihazlar toz Ex (ATEX) onaylı versiyon olacak; ATEX uygunluk belgesi teklif ekinde sunulacaktır.
Teklif alırken isteyin
- Teklif edilen transdüserin en büyük ve en küçük ölçüm mesafesini model koduyla yazılı olarak.
- Montaj aksesuarlarının (flanş, montaj plakası, koruma kalkanı, esnek kaplin, çubuk veya kablo uzatma) teklife dahil olup olmadığını.
- Türkçe kurulum ve programlama kılavuzunu, CE uygunluk belgesini; Ex bölge varsa ATEX belgesini.
- Devreye almanın (nişan alma ayarı, dolum ve boşaltma hızı parametreleri, alarm testi) teklife dahil olup olmadığını.
- Garanti süresini ve kapsamını yazılı olarak; bunu her tedarikçiden, bizden de isteyin.
İlgili Yazılar
2026-10-159 dk okuma
Radar mı Ultrasonik mi? Temassız Seviye Ölçüm Teknolojileri Karşılaştırması
Radar ve ultrasonik temassız seviye sensörlerini buhar, köpük, vakum, Ex bölge ve ölçüm mesafesine göre karşılaştıran, PILOTREK WP–200, EASYTREK SP-500 PRO ve ECHOTREK verisine dayanan şartname rehberi.
2026-10-157 dk okuma
Ultrasonik Seviye Sensörü Nedir, Nasıl Çalışır? Ölü Bölge, Köpük ve Doğru Montaj
Ultrasonik seviye sensörü nedir, nasıl çalışır? Ölü bölgenin menzille nasıl büyüdüğü, köpük ve doğru montaj kuralları; EASYTREK ve ECHOTREK verisiyle şartname maddeleri.
2026-10-157 dk okuma
Kapasitif Seviye Sensörü Nedir, Nerelerde Kullanılır? Prob Seçimi ve Kalibrasyon
Kapasitif seviye sensörü nedir, nerelerde kullanılır? Dielektrik sabitine ve tank malzemesine göre prob seçimi, iki seviyede öğretme ve boş tank kalibrasyonu; NIVOCAP ve NIVOCAP CK verisiyle.
2026-10-159 dk okuma
Kuyu ve Sondajlarda Seviye Ölçümü: Hidrostatik Transmitter Uygulaması
Sondaj kuyusunda dalgıç hidrostatik seviye sensörü hangi derinliğe asılır, ölçüm aralığı ve kablo boyu nasıl seçilir, SCADA'da statik ve dinamik seviye nasıl okunur: NIVOPRESS N ve SOFREL CNPi ile.
