Gürültü Kaydedici mi, Korelatör mü? Şebeke Kaçak Taramasında Hangisi Ne Zaman Kullanılır
Gürültü kaydedici gece onlarca vanayı operatörsüz dinler, korelatör ise iki sensör arasındaki kaçağın yerini operatör sahadayken gerçek zamanlı bulur. Hangisi ne zaman seçilir, şartnameye ne yazılır?
Abdullah Sarıkaya7 dk okuma
Bu yazıda
- Gürültü kaydedici ile korelatör arasındaki fark nedir?
- Gürültü kaydedici kaçağın yerini kendisi bulur mu?
- Korelatör hangi durumda hâlâ gerekir?
- Kaydedici ve korelatör seçiminde sık yapılan hatalar nelerdir?
- Sıkça sorulan sorular
- Şartnameye gürültü kaydedici ve korelatör için ne yazılır?
- Aykome'de kaydedici ve korelatör seçenekleri
Gürültü kaydedici ile korelatör arasındaki fark nedir?
Korelasyon yapan kaydedici de korelatör de kaçağın yerini hesaplar. Fark, dinlemenin ne zaman ve kim sahadayken yapıldığıdır. Aykome Mühendislik kataloğunda da iki sınıf var: "Gürültü Kaydedici Korelatörler" ve "Gerçek Zamanlı Korelatörler". Sahada kaydediciye gürültü sensörü de denir.
Konumun iki kayıttan nasıl hesaplandığı akustik korelasyon yönteminin çalışma prensibi yazısında anlatılır.
Aykome'nin seçim kuralı: dinleme bir vardiyayı aşacaksa veya ikiden fazla noktayı aynı anda kapsayacaksa iki sensörlü korelatör yetmez ve kaydedici seçilir. Aquascan 610 ve 620L korelatörleri 2 verici sensörle çalışır, sensör pili 8 saate kadar dayanır. GUTERMANN Zonescan 820'nin çantası 40 kaydedici alır (katalog verisi, Ağustos 2026; Aquascan veri sayfaları).
| Özellik | ZONESCAN AI | Zonescan 820 | Aquascan 620L | Aquascan 610 |
|---|---|---|---|---|
| Kullanım biçimi | Kalıcı, operatörsüz; kayıt saatleri programlanır | Taşınarak: kaldır-kaydır (lift & shift) veya araçla okuma (drive-by); Alpha ile sabit ağa yükseltilebilir | Operatör başında, Windows dizüstü bilgisayarla | Operatör başında, el tipi ekranla |
| Aynı anda dinlenen nokta | Ağdaki tüm kaydediciler, tipik 50–300 m arayla | Ekip başına yaklaşık 40–150 kaydedici; çanta 40 kaydedici alır | 2 verici ivmeölçer sensör | 2 verici sensör |
| Sonucun görüldüğü yer | ZONESCAN.net bulut yazılımı; günlük otomatik korelasyon | Android'de ZONESCAN Smart | Dizüstü bilgisayar ekranı | Korelatör ekranı; Bluetooth ile bilgisayara |
| Konum hassasiyeti (üretici beyanı) | Tipik ≤1 m | Sayısal beyan yok | Sayısal beyan yok | 100 m boru mesafesi için 1 cm |
| Sahada kalma ve kayıt saklama | Kalıcı; pil ömrü tipik 5 yıl (NB-IoT kapsamasına ve sıcaklığa bağlı), bulutta sınırsız kayıt | Kaldır-kaydırda bir gece; araçla okumada 30 güne kadar günlük kayıt | Bir vardiya: sensörler 8 saate kadar; kayıt bilgisayar diskiyle sınırlı | Bir vardiya: korelatör 12 saate, sensörler 8 saate kadar; 60'a kadar korelasyon saklar |
| Plastik / metal olmayan boru | Veri sayfasında beyan yok | Veri sayfasında beyan yok | Paslanmaz çelik hidrofon (isteğe bağlı) | İsteğe bağlı hidrofon çifti |
Değerler: Aykome katalog verisi (Ağustos 2026), üretici veri sayfaları (Ekim 2026).
Gürültü kaydedici kaçağın yerini kendisi bulur mu?
Korelasyon yapan kaydedici kaçağın yerini kendisi hesaplar. ZONESCAN AI veri sayfasına (v1.0, Ekim 2026'da okundu) göre her kaydedicinin ses kaydı ≤1 ms hassasiyetle senkronize edilir. Bulut yazılımı komşu kaydedicileri her gün otomatik korele eder ve kaçağın yerini tipik ≤1 m hassasiyetle verir.
Zonescan 820 veri sayfasına (Ekim 2026'da okundu) göre yalnız gürültü seviyesi kaydeden kaydediciler kalabalık şehirde gürültü ve elektriksel parazit yüzünden çok sayıda yanlış alarm verir. Korelasyonlu kaydedici ise gece taramasında kaçağı hem tespit eder hem de yerini bulur (GUTERMANN korelasyonlu kaydedici sayfası).
Aykome haberine göre Ankara Şehir Hastanesi'nde, açılıştan önce 4.000 m'lik yangın hidrant hattında su kaybı fark edildi. Aykome, saha ve şebeke keşfinden sonra Zonescan 820'yi seçti. Kaydediciler hidrant, vana ve boruya yerleştirildi. Üç günlük çalışmanın sonunda kaçak yerleri kayıtların analiziyle belirlendi.
Korelatör hangi durumda hâlâ gerekir?
Korelatör, korelasyonlu kaydedici kuruluyken de dört durumda gerekir:
- Aynı gün sonuç gereken arıza: kaydedici gece kaydı ister, korelatör ise sonucu operatör sahadayken verir.
- Plastik veya büyük çaplı boru: Aquascan 620L ve 610'a isteğe bağlı hidrofon bağlanır; uzun mesafeli plastik ve isale hatlarında Aquascan TM2 kullanılır.
- Belirsiz sonuç veya kaydedicisiz aralık: net konum çıkmayan ya da kaydedici konmamış vana aralığı korelatörle ölçülür.
- Aynı aralıkta birden fazla kaçak: ev bağlantılarında ikincil kaçaktan şüpheleniliyorsa çoklu korelasyon yapan Aquascan 610 kullanılır.
Malzemeye göre sınırlar su kaçak tespit cihazı çeşitleri ve plastik borudaki sınırları yazısında anlatılır.
Kaydedici ve korelatör seçiminde sık yapılan hatalar nelerdir?
En sık görülen üç hata:
- Korelasyonu şartnameye yazmamak: yalnız gürültü seviyesi kaydeden kaydedici kaçağın yerini hesaplamaz.
- Onlarca vana aralığını iki sensörlü korelatörle taramak: bu kadar aralık kaydediciyle taranır.
- Tek arıza için kalıcı ağ kurmak: Zonescan 820 bir gece bırakılıp toplanır.
Elektrik şebekesi uğultusu korelasyonu bozar mı?
Bozabilir: elektrik uğultusu ve harmonikleri korelasyon grafiğinde sahte tepe oluşturur. Aquascan 620L ve 610 veri sayfalarına (Ekim 2026'da okundu) göre çentik filtresi bu uğultuyu üst harmonikleriyle birlikte spektrumdan çıkarır. Trafo, pano veya yer altı kablosu yakınında çalışılacaksa korelatör şartnamesine çentik filtresi (madde 7) yazılır.
Sıkça sorulan sorular
Korelatör neyi ölçer?
Korelatör, kaçak sesinin hattın iki ucundaki sensörlere hangi zaman farkıyla ulaştığını ölçer. Kaçağın yerini bu gecikmeden, boru uzunluğundan ve malzemeye göre seçilen ses hızından hesaplar. Üretici, korelasyon doğruluğunu 100 m boru mesafesi için 1 cm olarak beyan eder (Aquascan 610 veri sayfası, Ekim 2026'da okundu). Bu değer doğru metraj ve ses hızıyla geçerlidir.
Gürültü kaydedici kaç gece sahada kalmalı?
Kaldır-kaydır kullanımında kaydedici bir gece sahada kalır: akşam vanaya bırakılır, ertesi sabah toplanır. Aykome haberine göre Safranbolu'daki deneme çalışmasında 7 Temmuz 2017'de Mescit Sokak'a 6 Zonescan 820 kaydedici yerleştirildi. Ertesi gün veriler ZONESCAN.net'e yüklenince kaçak noktası otomatik belirlendi. Kalıcı izlemede ise kaydedici sahada sürekli kalır.
Gürültü kaydedici kaçak gösterdiyse korelatöre yine gerek var mı?
Taşınarak kullanılan korelasyonlu kaydedici net bir konum verdiyse ayrı bir korelatör ölçümü şart değildir. Ankara Şehir Hastanesi'nde kaçak yerleri Zonescan 820 kayıtlarının analiziyle belirlendi. Haberde ayrı bir korelatör ölçümü geçmez. Kazıdan önce konum yine de dinlemeyle doğrulanır. Korelatör, sonuç aynı gün gerekiyorsa, boru plastik ya da büyük çaplıysa, konum net çıkmadıysa veya aynı aralıkta birden fazla kaçak varsa devreye girer.
Gürültü kaydediciler kaç metre arayla yerleştirilir?
ZONESCAN AI veri sayfasına (v1.0, Ekim 2026'da okundu) göre kalıcı kaydediciler bölgeye ve boru özelliklerine bağlı olarak tipik 50–300 m arayla vana ve hidrantlara yerleştirilir. Teklif alırken kaydedicilerin hangi vanalara konacağını gösteren yerleşim önerisini ve toplam kaydedici sayısını yazılı isteyin.
Gürültü kaydedici için SIM kart gerekir mi?
SIM kartın gerekip gerekmediği modele bağlıdır. ZONESCAN AI verisini SIM kartla NB-IoT ağı üzerinden buluta gönderir. Pil ömrü kapsamaya bağlı olduğundan kapsaması zayıf vana odasına uygun değildir. Zonescan 820 ise SIM ve çevrimiçi bağlantı gerektirmez, veriler Android'deki ZONESCAN Smart ile toplanır.
Şartnameye gürültü kaydedici ve korelatör için ne yazılır?
Şartnameye marka değil, korelasyon, kayıt ve filtre yeteneği performans kriteri olarak yazılır.
Şartnameye yazılacak teknik maddeler
Kaydedici alımında 1–5, korelatör alımında 6–8 numaralı maddeler yazılır. İkisi birlikte alınıyorsa hepsi yazılır:
- Gürültü kaydediciler yalnız gürültü seviyesi değil, ses kaydı alacak ve komşu kaydedicilerle korelasyon yaparak kaçak konumunu hesaplayacaktır; konum, içe aktarılan boru verisi üzerinde haritada gösterilecektir.
- Kaydedicilerin kayıt saatleri kullanıcı tarafından programlanabilecek ve sahaya gitmeden değiştirilebilecektir.
- Kalıcı kaydedicilerin korelasyonla verdiği konum hassasiyeti üretici veri sayfasında metre olarak beyan edilecektir (referans değer: tipik ≤1 m).
- Taşınarak kullanılan kaydediciler en az 30 günün günlük kaydını ve bir gecelik korelasyon verisini saklayabilecek; aynı kaydedici donanımı kaldır-kaydır, araçla okuma ve sabit ağ kullanımına geçebilecektir.
- Kaydedicilerin koruma sınıfı en az IP68 olacak; kaydedici en az 2 m su altında çalışabilecektir.
- Korelatörün konum doğruluğu belirli bir boru mesafesi için sayısal olarak beyan edilecektir (referans değer: 100 m boru mesafesi için 1 cm).
- Korelatörde karışık boru malzemesi modu, ses hızı tablosu ve yerinde ses hızı kontrolü ile elektrik şebekesi gürültüsünü bastıran çentik filtresi bulunacaktır.
- Korelatör ölçüm verisini saklayacak ve kayıtlı ölçümün farklı filtre ve parametrelerle sonradan yeniden korelasyonuna izin verecektir (referans değer: tüm ölçüm verisiyle en az 60 korelasyon).
Teklif alırken isteyin
- Kaç kaydedicinin hangi vana aralıklarına konacağını gösteren yerleşim önerisi; kapsamın metre veya vana sayısı olarak yazılması
- Kaldır-kaydır ve araçla okuma için iletişim bağlantısının ve saha yazılımının teklife dahil olup olmadığı
- Korelatörde hidrofon çiftinin standart kitte mi, isteğe bağlı aksesuar olarak mı fiyatlandığı
- Korelasyon doğruluğunun hangi boru mesafesi için beyan edildiğini gösteren üretici veri sayfası
- Kendi şebekenizin benzer bir bölümünde gece kayıtlı bir deneme çalışması ve sonuç raporu; bunu her tedarikçiden, bizden de isteyin
Teslim alırken kayıt saatlerini uzaktan değiştirin, korelasyonu boru haritasında görün ve kayıtlı ölçümü farklı filtreyle yeniden korele edin.
Aykome'de kaydedici ve korelatör seçenekleri
Karşılaştırmadaki dört GUTERMANN ürünü de Aykome kataloğunda var:
- ZONESCAN AI - Korelasyonlu IOT Sızıntı Kaydedici: NB-IoT kapsaması olan bölgede kalıcı izleme
- Zonescan 820 – Noktasal Su Kayıp Kaçak Tespit Ekipmanı: bir gecelik veya dönemsel tarama; SIM gerektirmez. Aykome haberine göre KASKİ'deki deneme çalışmasında 35 kaydediciyle kaçak noktası bulundu.
- Aquascan 620L – Güçlü Otomatik Filtreleme Yazılımlı Laptop Su Kaçağı Tespit Korelatörü: operatör başında aynı gün sonuç; kayıtlar bilgisayar diskinde
- Aquascan 610 – Kablosuz ve Bakım Gerektirmeyen Kaçak Gürültü Korelatörü: operatör başında aynı gün sonuç; aynı aralıkta birden fazla kaçakta çoklu korelasyon
Kaydedicileri gürültü kaydedici korelatör modelleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Korelatörlerin teknik verilerini gerçek zamanlı korelatör modelleri sayfasında inceleyin.
İlgili Yazılar
2026-02-187 dk okuma
Kaçak Tespitinde Akustik Korelasyon
Akustik korelatör, kaçak sesinin iki sensöre varış farkını ses hızı ve boru uzunluğuyla birleştirip kaçak noktasını hesaplar. Hesabı bozan girdiler, üç korelatörün farkı ve şartname maddeleri.
2026-10-157 dk okuma
Su Şebekesinde Kaçak Tespiti Nasıl Yapılır? Saha Uygulama Adımları
Su şebekesinde kaçak tespiti altı adımda: saha hazırlığı, bölgeyi daraltma, gece taraması, korelasyon, yer mikrofonuyla nokta doğrulama ve onarım sonrası kontrol; şartname maddeleriyle.
2026-10-157 dk okuma
Boru Hattı Tespiti Nasıl Yapılır? Yöntemler ve Cihazlar
Boru hattı tespitinde yöntem boru malzemesine göre seçilir: metal hatta verici sinyali, demir dökümde manyetik yer belirleyici, plastik boruda sonda, iz teli ya da jeoradar kullanılır.
2026-10-158 dk okuma
Telemetri (Uzaktan İzleme) Sistemi Nedir? Su Şebekelerinde Kullanım Alanları
Telemetri nedir: kuyu, depo, terfi merkezi ve şebeke bacasındaki ölçümü merkeze taşıyan uzaktan izleme sistemi. 4G, NB-IoT ve radyo seçimi, pil ömrü ve kullanım alanları.
