Telemetri (Uzaktan İzleme) Sistemi Nedir? Su Şebekelerinde Kullanım Alanları
Telemetri nedir: kuyu, depo, terfi merkezi ve şebeke bacasındaki ölçümü merkeze taşıyan uzaktan izleme sistemi. 4G, NB-IoT ve radyo seçimi, pil ömrü ve kullanım alanları.
Ece Gençer8 dk okuma
Bu yazıda
- Günde bir gönderim, enerjisiz baca: bu profilde 10 yıla kadar pille çalışan LTE-M/NB-IoT'li kaydedici.
- Dakikalık veri, kapsama yok: görüş hattında 10 km'ye kadar radyo; pil 5 dakikalık gönderimde 4 yıl dayanır.
- Sürekli bağlantı veya kumanda: enerjili, 4G ve Ethernet'li RTU.
Sayfadaki değerler üretici veri sayfalarından alınmıştır (Ekim 2026).
Telemetri sistemi nasıl çalışır?
Telemetri sistemi sahada üç iş yapar: ölçer, değeri zaman damgasıyla kaydeder ve gönderim aralığında veya eşik aşımında merkeze yollar. SCADA katmanı SCADA sistemi nedir ve su şebekesinde nasıl kullanılır yazısında anlatılır.
Ölçme ve gönderme sıklığı ayrıdır: LACROIX SOFREL LS42: DL4W-S 15 dakikada bir ölçer, günde bir gönderir. Bu insansız gönderime makineler arası haberleşme (machine-to-machine, M2M) denir. Hangi noktaya RTU, hangisine pilli kaydedici konacağı su şebekesi SCADA ve telemetri çözümlerinde saha birimi seçimi sayfasında anlatılır.
Telemetri modülü nedir?
Telemetri modülü, saha biriminin haberleşme parçasıdır: modem, radyo vericisi veya Ethernet arayüzü ile anteni. Telemetri nedir sorusunda en sık karıştırılan nokta şudur: modül yalnız veriyi taşır, ölçüm ve kayıt saha biriminde yapılır.
Telemetride veri hangi hatla taşınır?
Telemetri verisi hücresel ağ, hücresel IoT (LTE-M, NB-IoT), radyo veya Ethernet'le taşınır. 3GPP'nin hücresel IoT sayfasına göre LTE-M ve NB-IoT, Release 13'te enerji verimli makine haberleşmesi için geliştirildi.
| Özellik | SOFREL YDRIX (RTU) | SOFREL LS42: DL4W-S (pilli) | SOFREL NEO (pilli) | SOFREL HF BOX (radyo) |
|---|---|---|---|---|
| Haberleşme yolu (telemetri modülü) | 2G/3G/4G modem, 2 × Ethernet; yedek hatta geçiş | LTE-M, NB-IoT, dört bantlı GSM/GPRS/EDGE; gövdede anten | LTE-M, NB-IoT, dört bantlı GSM/GPRS/EDGE; 1,5 m kablolu harici anten | 869 MHz radyo (üretici belgesine göre lisanssız), 0,5 W |
| Enerji | 24 V DC | Dahili lityum pil | Lityum pil; 5–30 V DC harici besleme seçeneği | Entegre lityum pil |
| Pil ömrü ve profili | Pil yok | 10 yıl: 15 dakikada 2 sayaç + 1 basınç ölçümü, günlük gönderim | 5 yıl (profil yayımlanmamış) | 4 yıl (5 dakikalık gönderim), 2 yıl (3 dakikalık) |
| Gönderim ve merkeze bağlantı | Merkezle DNP3, IEC 60870-5-101/104; saha cihazlarıyla Modbus RTU/TCP | 1 veya 2 merkeze periyodik, programlı, olay bazlı; SMS uyarısı | 1 veya 2 SCADA merkezi, bulut, FTP | SOFREL S500 veya S4W RTU'suna 13 veri |
| Kapsama koşulu | Hücresel ağ veya Ethernet hattı | Hücresel kapsama; alış ölçümü, LED ile teşhis | Hücresel kapsama; alış ölçümü, LED ile teşhis | Görüş hattında 10 km'ye kadar |
| Saha girişleri ve kumanda | 6 DI, 2 AI, 4 DO röle; terfi istasyonu kontrolü | 4 DI, 2 AI; çıkış yok | Modele göre 2 DI ve/veya 2 AI; çıkış yok | 6 DI, 2 AI; çıkış yok |
| Koruma sınıfı ve ortam | IP sınıfı yayımlanmamış; DIN ray; −20…+70 °C | IP68 (4 m'de 30 gün daldırma testi); −20…+55 °C | IP68, taşkın riskli menhol için; −20…+55 °C | IP20; −20…+50 °C |
| Yerel arşiv ve hesap | En çok 2.000 değişken; ortalama debi, PID, hacim | 100.000 veri noktası; gece debisi, günlük hacim | 100.000 veri noktası; günlük bölge dengesi | Yayımlanmamış |
Kaynak: üretici veri sayfaları DC59 (YDRIX, Ekim 2021), DC47 (LS42, Kasım 2022), DC77/DC76 (NEO, Temmuz 2021), DC22 (HF BOX, Ağustos 2020); Ekim 2026'da okundu.
Kapsama olmayan noktada uzak terminal birimleri (RTU) ve radyo vericisi kategorisindeki SOFREL HF BOX kullanılır. Cihaz veriyi üretici belgesine göre lisanssız 869 MHz bandında SOFREL S500 veya katalogdaki S4W RTU'suna iletir.
Su şebekelerinde telemetri nerelerde kullanılır?
Su şebekesinde telemetri, birbirinden kilometrelerce uzak noktaları dört iş için merkeze bağlar: bölge ölçümü (DMA), basınç ve su kalitesi izleme, atıksu taşması, pompa istasyonu ve depo.
- Bölgesel ölçüm alanı (DMA): gece debisi ve basınç izlenir. LS42 ve NEO DMA veriyi günde bir gönderir, boru patlamasında anında uyarır. İki model de telemetri için veri kaydedici (data logger) modelleri arasındadır. Seçimi besleme belirler: 10 yıllık pil profili ve 4 dijital giriş gerekiyorsa LS42, harici besleme veya bulut gerekiyorsa NEO.
- Basınç ve su kalitesi: NEO CWT pH, klor ve iletkenliği izler, eşik aşımında da gönderir.
- Atıksu ve yağmur suyu: taşma sayısı, süresi ve iki seviye kaydedilir. NEO SWW ve CWW taşmada anında gönderir, WWQ kaliteyi izler.
- Pompa istasyonu telemetrisi ve depo: YDRIX merkeze sürekli bağlıdır. HF BOX depo seviyesini giriş değişiminde veya 3, 5, 10, 15 dakikada bir gönderir.
Telemetri cihazının pili kaç yıl dayanır?
Telemetri cihazının pil ömrü gönderim sıklığına bağlıdır. Üretici her değeri bir profille verir. SOFREL LS42, 15 dakikada 2 sayaç ve 1 basınç ölçümü yapıp günde bir gönderdiğinde 10 yıl çalışır (DC47 veri sayfası, Kasım 2022). SOFREL HF BOX teknik veri sayfasına göre verici, 10–30 °C ortamda CNPI seviye sensörüyle 5 dakikalık gönderimde 4 yıl, 3 dakikalıkta 2 yıl dayanır.
Aykome Mühendislik'te seçime bu yüzden gönderim sıklığından başlıyoruz. Keşifte her noktada hücresel alış seviyesi ölçülür; adımlar su şebekesi SCADA sistemi kurulumunda keşif ve devreye alma adımları yazısındadır.
Pilli telemetri birimi hangi koşulda yetmez?
- Kumanda gerekiyorsa: röle çıkışlı SOFREL YDRIX.
- Sürekli veri isteniyorsa: harici beslemeli NEO ya da 24 V DC'li YDRIX.
- Su basabilecek bacada: HF BOX IP20 olduğu için konmaz. Kapsama varsa IP68 LS42 veya NEO kullanılır. Kapsama yoksa HF BOX kuru panoya, radyo modülü 50 m'ye kadar uzağa, görüş hattı veren bir noktaya konur.
Sıkça sorulan sorular
Telemetri ile SCADA aynı şey mi?
Hayır. Telemetri nedir diye sorulursa cevap saha katmanıdır: veriyi toplayıp merkeze taşır. SCADA ise o veriyle izleme, alarm ve kumanda yapan merkez sistemdir. Telemetri SCADA olmadan da çalışır: SOFREL NEO veriyi üreticinin SOFREL WEB LS bulut platformuna gönderebilir.
Enerji olmayan sahada uzaktan izleme nasıl yapılır?
Enerjisiz sahada pilli veri kaydedici kullanılır. Merkez veriyi günde bir kez istiyorsa dahili lityum pilli SOFREL LS42 yeter. Kapsama yoksa SOFREL HF BOX veriyi görüş hattında radyoyla bir SOFREL RTU'suna iletir; IP20 kutusu kuru panoya konur. Daha sık veri gerekiyorsa SOFREL NEO harici girişten güneş paneli, mikro türbin veya şebekeyle beslenir.
GPRS telemetri hâlâ kullanılır mı?
Evet. Katalogdaki kaydedici ve RTU modemleri GSM/GPRS'i de destekler. Hangi teknolojinin çalıştığı sahada alış seviyesi ölçülerek anlaşılır. Operatörlerin 2G kapatma takvimi doğrulanmış değil. Pilli birimin LTE-M veya NB-IoT ile çalışabildiğini ve operatörün M2M hattında hangi teknolojiyi desteklediğini teklifte yazılı isteyin.
LoRa ile NB-IoT arasındaki fark nedir?
NB-IoT, 3GPP'nin Release 13'te geliştirdiği hücresel teknolojidir ve operatör şebekesinde SIM kartla çalışır. LoRa Alliance'ın tanımladığı LoRaWAN ise lisanssız ISM bantlarını kullanan düşük güçlü geniş alan ağıdır (low power wide area, LPWA) ve kendi ağ geçitlerini ister. Aykome kataloğunda NB-IoT'li veri kaydediciler vardır, LoRaWAN cihazı yoktur.
Su sayacı telemetriyle uzaktan okunabilir mi?
Evet. Su sayacının darbe çıkışı veri kaydedicinin dijital girişine bağlanır, kaydedici darbeleri sayıp hacme çevirir. SOFREL LS42'nin 4 dijital girişi en çok 250 Hz ve en kısa 2 ms darbeyi okur (DC47 veri sayfası, Kasım 2022). Büyük tüketici ve bölge sayaçları böyle okunur.
Telemetri sistemi için şartname ve teklif
Telemetri şartnamesine marka değil, performans maddesi yazılır.
Şartnameye yazılacak teknik maddeler
Madde 3 ve 4 günlük gönderimli pilli birim, 5 harici beslemeli nokta, 8 enerjili istasyon içindir. Madde 3 ile 5 aynı birimde aranmaz.
- Pilli saha birimi dahili modemle LTE-M ve NB-IoT üzerinden haberleşecek; aynı modem dört bantlı GSM/GPRS/EDGE (850/900/1800/1900 MHz) da destekleyecektir.
- Saha birimi ölçüm verisini periyodik, programlı veya olay bazlı (dijital giriş durum değişimi, eşik aşımı) gönderecek, 1 veya 2 merkeze veri gönderebilecek ve eşik aşımı ile sensör arızasında SMS uyarısı üretebilecektir.
- Pil ömrü ölçüm ve gönderim profiliyle birlikte beyan edilecek; 15 dakikada 2 sayaç ve 1 basınç ölçümü, işleme ve merkeze günlük gönderim profilinde en az 10 yıl olacaktır.
- Saha birimi IP68 koruma sınıfında olacak, su geçirmezlik 4 m su altında 30 günlük daldırma testine dayanacak ve bağımsız laboratuvar raporuyla belgelenecek; çalışma sıcaklığı en az −20…+55 °C olacaktır.
- Pilli saha biriminde dahili lityum pile ek olarak 5–30 V DC harici besleme girişi bulunacak; birim güneş paneli, şebeke, mikro türbin veya harici pil kitiyle beslenebilecektir.
- Saha birimi en az 100.000 veri noktasını yerel olarak arşivleyecek; bölge ölçümünde ortalama debi, gece debisi, günlük hacim ve günlük en düşük/en yüksek debiyi kendisi hesaplayacaktır.
- Devreye alma sırasında 4G M2M ve 2G alış seviyesi cihaz üzerinden ölçülebilecek, haberleşme durumu LED ile gösterilecek ve cihaz Bluetooth ile yerinde yapılandırılabilecektir.
- Enerjili istasyonlarda saha birimi dahili 2G/3G/4G modem ve en az 2 Ethernet portu taşıyacak, ana haberleşme hattı kesildiğinde yedek hatta kendiliğinden geçecek ve merkezle DNP3 veya IEC 60870-5-104 protokolüyle haberleşecektir.
Teklif alırken isteyin
- Keşifte her saha noktasında hücresel alış seviyesinin ölçülüp ölçülmeyeceği, sonucun yazılı verilip verilmeyeceği ve zayıf noktada önerilen çözüm (harici anten, radyo bağlantısı)
- Pil ömrünün hangi ölçüm ve gönderim sıklığı ile hangi ortam sıcaklığı için hesaplandığı; pil değişiminin kim tarafından ve hangi kapsamda yapılacağı
- SIM hattının, M2M tarifesinin ve operatörde LTE-M/NB-IoT ile SMS aktivasyonunun kime ait olduğu
- Verinin hangi merkeze gideceği (mevcut SCADA'ya protokolle entegrasyon mu, üreticinin bulut platformu mu) ve entegrasyonun teklife dahil olup olmadığı
- CE uygunluk belgeleri (telsiz, EMC, alçak gerilim), IP68 test raporu ve Türkçe kullanım kılavuzu
- Garanti süresi ve kapsamı ile benzer ölçekte referans kurulum
İlgili Yazılar
2026-10-207 dk okuma
Elektromanyetik Debimetre Nedir, Nasıl Çalışır?
Elektromanyetik debimetrenin Faraday prensibiyle nasıl ölçtüğü, hangi sıvıda çalışmadığı, sensör ve konvertör seçimi ve şartnameye yazılacak maddeler; ISOIL ISOMAG örnekleriyle.
2026-10-157 dk okuma
Gürültü Kaydedici mi, Korelatör mü? Şebeke Kaçak Taramasında Hangisi Ne Zaman Kullanılır
Gürültü kaydedici gece onlarca vanayı operatörsüz dinler, korelatör ise iki sensör arasındaki kaçağın yerini operatör sahadayken gerçek zamanlı bulur. Hangisi ne zaman seçilir, şartnameye ne yazılır?
2026-10-157 dk okuma
Boru Hattı Tespiti Nasıl Yapılır? Yöntemler ve Cihazlar
Boru hattı tespitinde yöntem boru malzemesine göre seçilir: metal hatta verici sinyali, demir dökümde manyetik yer belirleyici, plastik boruda sonda, iz teli ya da jeoradar kullanılır.
2026-10-158 dk okuma
Elektromanyetik mi Ultrasonik mi? Debimetre Seçiminde Doğru Teknoloji
Elektromanyetik ve kelepçeli ultrasonik debimetreyi iletkenlik, boruyu kesme gereği, çap, doğruluk ve kurulum işine göre karşılaştıran, ISOIL MS2500, IFX-F100 ve IFX-P200 verisine dayanan şartname rehberi.
