Elektromanyetik Debimetre Nedir, Nasıl Çalışır?
Elektromanyetik debimetrenin Faraday prensibiyle nasıl ölçtüğü, hangi sıvıda çalışmadığı, sensör ve konvertör seçimi ve şartnameye yazılacak maddeler; ISOIL ISOMAG örnekleriyle.
Mertcan Çakır7 dk okuma
Bu yazıda
Teknolojiler arasında seçim yapıyorsanız debimetre seçim rehberi sayfasına bakın; bu yazıdaki örnekler Aykome Mühendislik kataloğundaki ISOIL ISOMAG MS2500, MS3810 ve MV800'dür.
Elektromanyetik debimetre nasıl çalışır?
Elektromanyetik debimetre, Faraday'ın indüksiyon yasasına (Faraday's law of induction) göre ölçer: manyetik alanda hareket eden iletkende gerilim indüklenir; burada iletken, akan sıvının kendisidir. ISOIL ISOMAG broşürüne göre doğru ölçümün iki şartı vardır: akışkan iletken olmalı, boru her zaman dolu olmalı.
Bobinler borunun iki yanında manyetik alan oluşturur, astarla (liner) yalıtılmış tüpten geçen sıvı karşılıklı iki elektrotta hızıyla orantılı gerilim üretir. Alan (B) ve boru çapı (D) sabit olduğundan gerilim (U ~ B·v·D) yalnız hızla (v) değişir. Konvertör hızı boru kesitiyle (A) çarpar: Q = v·A.
ISOMAG broşürüne göre ölçüm tüpünde akışı engelleyen parça olmadığından neredeyse hiç basınç kaybı oluşmaz. MV800'de tam ölçek hızı 0,4…10 m/s arasında ayarlanır (katalog, Ağustos 2026).
Elektromanyetik ölçüm sistemi hangi parçalardan oluşur?
Elektromanyetik ölçüm sistemi iki parçadan oluşur: sensör hatta oturur, konvertör (sinyali debiye çeviren elektronik birim) bobinleri besler ve sinyali algılar.
Doğruluğu, beslemeyi ve çıkışı konvertör belirlediği için Aykome iki parçayı birlikte seçer (katalog, Ağustos 2026):
- MS2500 DN400'e kadarsa ve 10…30 V DC besleme varsa MV800 – Sensörler için Ultra Kompakt Konvertör (sistem ±%0,5).
- MS2500 DN400'ün üstündeyse ekranlı MV110 (±%0,8, ops. ±%0,4).
- Besleme yoksa pilli, dahili bellekli MV145 (±%0,4).
- Daldırma tip MS3810'un veri sayfasında MV110, MV145, MV210 ve MV255 konvertörleri yer alır, MV800 yer almaz.
Tam geçişli ve daldırma tip sensör farkı nedir?
Tam geçişli sensör (full-bore sensor) flanşla hattın parçası olur, hat kesilerek takılır ve bütün kesitten geçen akışı ölçer. Katalogdaki MS2500 – Elektromanyetik Debimetre Sensörü, DN25–DN2000 arasında üretilir; astarı ve elektrotu akışkana göre seçilir.
Daldırma tip sensör (insertion sensor) borunun üstündeki delikten 1″ dişliyle daldırılır, hat kesilmez. Katalogdaki MS3810 – Daldırma Tip Elektromanyetik Debi Sensörü, en az 80 mm çaplı boruya küresel vana üstünden kurulur. Karşılığında doğruluk düşer: MS3810'da doğruluk okunan değerin ±%2'sidir (katalog, Ağustos 2026).
Daldırma tip, açık kanal ve kısmen dolu boru ölçerleri ISO 20456 standardının kapsamı dışında kalır.
Daldırma tip sensör borudaki hızı nasıl temsil eder?
Daldırma tip sensör hızı tek noktada, sondanın ucunda ölçer; debi ise kesitteki ortalama hıza bağlıdır. Bu yüzden MS3810 daldırma sensörü veri sayfasında ISOFLOW PROFILER yazılımı tanımlanır: yazılıma boru çapı ve sonda çapı girilir, ölçüm noktalarının daldırma derinliğine göre nasıl aralanacağı seçilir; noktalardan en az biri boru ekseninde olmalıdır.
İki sensör arasındaki doğruluk farkının sahadaki nedeni budur. İzin verilen daldırma boyu aynı belgede akış hızına göre sınır eğrisiyle verilir. Sondayı dışarı iten kuvvet yüzünden takma ve çıkarma tehlikeli olabilir, güvenli koşullarda yapılmalıdır.
Aykome kataloğunda elektromanyetik ölçüm bileşenleri
ISOIL ISOMAG elektromanyetik ölçüm sisteminin iki sensör tipi ve DN400'e kadar kullanılan MV800 konvertörü tabloda yan yana verilmiştir.
| Özellik | MS2500 (tam geçişli sensör) | MS3810 (daldırma tip sensör) | MV800 (konvertör) |
|---|---|---|---|
| Hatta montaj biçimi | Flanşlı (std. UNI PN 16) | 1″ dişli bağlantı | Kompakt veya ayrı; M12×1 5 pimli konektör |
| Çap | DN25–DN2000 | En az 80 mm boru | DN400'e kadar tam geçişli sensör |
| Doğruluk | Konvertöre göre | Okunan değerin ±%2'si | Ölçülen değerin ±%0,5'i (sistem); kart toleransı hacim ve 4…20 mA çıkışta ±%0,2 |
| Sıcaklık | Sıvı: Rilsan 0…70 °C, PP 0…60 °C, ebonit −5…80 °C, PTFE (kompakt) −20…100 °C | Sıvı: 0…100 °C | Ortam: −20…+60 °C |
| Nominal basınç | 1.600 kPa (DN50'ye kadar 4.000 kPa) | 2.500 kPa (PN 25) | Yok |
| Islak parça malzemesi | Astar: PP, ebonit, PTFE, Rilsan; Elektrot: AISI 316L, Hastelloy C276, platin, titanyum, tantal | Gövde AISI 316; başlık PEEK; elektrot Hastelloy C276 / AISI 316L; conta FPM | Yok; boyalı alüminyum döküm muhafaza (ops. AISI 304) |
| Koruma sınıfı | Kompakt IP67 (ops. IP68) | IP68 | IP67 (ops. IP68) |
| Besleme ve çıkış | Konvertörden | Konvertörden | 10…30 V, 1 W; 1 dijital çıkış (hacim darbesi/alarm); ops. 0/4…20 mA; USB üzerinden MCP protokolü; çift yönlü |
| Belgeler | Malzeme: WRAS, NSF, DM174, MOCA | CE | CE; ops. MID MI-001, MI-004 |
Katalog verisi, Ağustos 2026; Ekim 2026'da doğrulandı.
Diğer modeller ISOIL elektromanyetik debimetre sensörleri ve konvertörleri kategorisindedir.
Hangi durumda elektromanyetik ölçüm yetmez, yerine ne kullanılır?
İki durumda başka bir ürün seçilir (katalog, Ağustos 2026):
- İletkenlik 20 µS/cm'nin altındaysa: sabit kurulum için kelepçeli ultrasonik debimetre IFX-F161 (iletkenlikten bağımsız, DN15–DN1200, 0,46 m/s üstünde ±%1); ayrıntısı elektromanyetik mi ultrasonik mi debimetre karşılaştırması yazısındadır.
- Kısmen dolu boru, cazibeli hat veya açık kanal: Nivosonar (Parshall oluğu ve ultrasonik seviye transmitteri, 0,94…6.627 m³/sa).
Elektromanyetik ölçüm nerelerde kullanılır?
Elektromanyetik ölçüm su ve atıksu şebekesinde borunun dolu aktığı noktalarda kullanılır: depo çıkışı, isale hattı, terfi merkezi ve arıtma giriş-çıkışı. Cazibeli kanalizasyon kolektörü çoğu zaman dolu akmaz; orada açık kanal ölçümü gerekir. ISOMAG broşüründe deniz suyu, aşındırıcı sıvılar, kâğıt hamuru, gıda, içecek ve kimyasallar da uygulama olarak geçer.
Diğer teknolojiler için debimetre çeşitleri ve hangi debimetrenin ne zaman kullanıldığı yazısına bakın.
Sıkça sorulan sorular
Elektromanyetik debimetre hangi sıvılarda çalışmaz?
Faraday prensibiyle ölçen debimetre, iletkenliği konvertörün alt sınırının altında kalan sıvıda çalışmaz. ISOIL MV800 ve MV145 konvertörlerinde bu sınır 20 µS/cm'dir (katalog, Ağustos 2026). Hidrokarbonlar ve demineralize su gibi sıvılarda iletkenlikten bağımsız bir yöntem gerekir; katalogdaki karşılık IFX-F161 kelepçeli ultrasonik debimetredir.
Elektromanyetik debimetrede boru neden dolu olmalı?
Konvertör debiyi, hızı boru kesitiyle çarparak bulur; kesit kısmen boşsa sonuç gerçek debiyi vermez, açıkta kalan elektrot da ölçümü bozar. MS2500 (DS006REV21) ve MS3810 (DS046REV06) veri sayfalarına göre boru işletmede ya tamamen dolu ya da tamamen boş olmalıdır. Dikey hatta akışın yukarı yönlü olduğu nokta tercih edilir; aşağı yönlü akışta veri sayfası üreticiye danışılmasını ister.
Elektromanyetik debimetrenin doğruluğu neye bağlıdır?
Doğruluk, sensör ve konvertör için birlikte verilir; MS2500'ün doğruluğu da konvertörün veri sayfasında verilir. MV800'ün kart toleransı ±%0,2, MS2500 ile kurulan sistemin doğruluğu ölçülen değerin ±%0,5'idir. Daldırma tip MS3810'da okunan değerin ±%2'si geçerlidir (katalog, Ağustos 2026). Düşük akış hızında hata büyür.
Elektromanyetik debimetre iki yönlü akışı ölçer mi?
Evet, konvertör destekliyorsa debimetre iki yönde ölçer. ISOIL MV800 katalogda çift yönlü listelenir, MV110'un açıklamasında da çift yönlü ölçüm geçer. Dolum ve boşaltmanın aynı borudan yapıldığı depo hattında tek sensör iki yönü ölçer. Yön başına ayrı toplam tutulup tutulmadığını konvertörün veri sayfasından kontrol edin.
Manyetik debimetre ile elektromanyetik debimetre aynı şey mi?
Evet, ikisi aynı cihazdır: manyetik debimetre, sahada bu debimetre için kullanılan kısa addır. Aykome kataloğunda iki ad birlikte geçer; sensör adlarında "elektromanyetik", MV110 gibi konvertör adlarında "manyetik akış ölçer" yazılır. Ölçüm prensibi, iletkenlik şartı ve dolu boru şartı iki adda da aynıdır.
Elektromanyetik ölçüm için şartname ve teklif maddeleri
Şartnameye yazılacak teknik maddeler
Aşağıdaki maddeler DN400'e kadar, beslemesi olan ve dolu akan su ve atıksu hattı içindir. DN400'ün üstünde 3. maddeyi teklif edilen konvertörün doğruluğuna göre yazın (ör. ±%0,8, opsiyonel ±%0,4). Beslemesiz ölçüm odasında 7. maddedeki beslemeyi pilli konvertöre göre yazın.
- Ölçüm prensibi elektromanyetik (Faraday indüksiyonu) olacak; ölçüm tüpünde hareketli parça ve akışı daraltan eleman bulunmayacaktır.
- Sensör, hattın nominal çapında tam geçişli ve flanşlı olacaktır (DN …); hattın kesilemediği noktada en az 80 mm çaplı boruya daldırma tip sensör kabul edilir.
- Tam geçişli ölçüm sisteminin (sensör + konvertör) doğruluğu ölçülen değerin ±%0,5'i veya daha iyi olacaktır; daldırma tip sensörde okunan değerin ±%2'si veya daha iyisi istenir.
- Ölçüm sistemi, iletkenliği en az 20 µS/cm olan sıvıyı ölçebilecektir.
- Astar ve elektrot malzemesi akışkana göre teklifte belirtilecek; içme suyu hattında ıslak parçalar için malzeme uygunluk belgesi (WRAS veya NSF) sunulacaktır.
- Sensör koruma sınıfı en az IP67 olacak; su basma riski olan ölçüm odasında IP68 istenir.
- Konvertör çift yönlü ölçecek; 4…20 mA analog çıkış ve hacim darbesi/alarm için dijital çıkış verecek, 10…30 V DC ile beslenecek ve güç kesintisinde sayaç değerlerini koruyacaktır.
- Konvertör −20…+60 °C ortam sıcaklığında çalışacaktır.
Teklif alırken isteyin
- Fabrika ıslak kalibrasyon sertifikası (ISOIL broşürüne göre ISOMAG ölçerler ISO 17025 sertifikalı tezgâhlarda kalibre edilir). Bunu her tedarikçiden, bizden de isteyin.
- Sistem doğruluğunun hangi akış hızı aralığında geçerli olduğu; daldırma tipte düşük hızda hata formülü değişir.
- Şartnamedeki 4…20 mA analog çıkışın teklif edilen konvertörde standart mı, opsiyon mu olduğu ve opsiyonsa teklife dahil olup olmadığı.
- Daldırma tipte seçilen daldırma boyunun en yüksek akış hızına uygunluğu; küresel vana, takma aparatı ve profil ölçümünün kapsamda olup olmadığı.
- Astar ve elektrot seçiminin hangi akışkan bilgisine dayandığı.
- Devreye alma ve parametre ayarının kapsamda olup olmadığı; Türkçe kullanım kılavuzu, garanti süresi ve kapsamı.
Teslimde etiketteki çap, astar ve elektrotu teklifle, sertifikadaki seri numarasını cihazla karşılaştırın.
İlgili Yazılar
2026-10-158 dk okuma
Elektromanyetik mi Ultrasonik mi? Debimetre Seçiminde Doğru Teknoloji
Elektromanyetik ve kelepçeli ultrasonik debimetreyi iletkenlik, boruyu kesme gereği, çap, doğruluk ve kurulum işine göre karşılaştıran, ISOIL MS2500, IFX-F100 ve IFX-P200 verisine dayanan şartname rehberi.
2026-10-157 dk okuma
Kapasitif Seviye Sensörü Nedir, Nerelerde Kullanılır? Prob Seçimi ve Kalibrasyon
Kapasitif seviye sensörü nedir, nerelerde kullanılır? Dielektrik sabitine ve tank malzemesine göre prob seçimi, iki seviyede öğretme ve boş tank kalibrasyonu; NIVOCAP ve NIVOCAP CK verisiyle.
2026-10-157 dk okuma
Katı ve Toz Malzemede Seviye Ölçümü: Dökme Yükte Hangi Sensör Çalışır?
Toz ve granül silosunda katı seviye sensörü seçimi: siloda stok için ultrasonik transmitter, dolu/boş alarmı için titreşimli çatal veya döner pedal; yoğunluk, basınç ve şartname maddeleri.
2026-10-159 dk okuma
Kuyu ve Sondajlarda Seviye Ölçümü: Hidrostatik Transmitter Uygulaması
Sondaj kuyusunda dalgıç hidrostatik seviye sensörü hangi derinliğe asılır, ölçüm aralığı ve kablo boyu nasıl seçilir, SCADA'da statik ve dinamik seviye nasıl okunur: NIVOPRESS N ve SOFREL CNPi ile.
